Zgodnie z obowiązującymi przepisami, Lasy Państwowe prowadzą działalność na podstawie rachunku ekonomicznego i na zasadzie samodzielności finansowej, pokrywając koszty działalności z własnych przychodów. Siłą rzeczy te przepisy stale obligują Lasy Państwowe do racjonalnego/oszczędnego gospodarowania.

Lasy Państwowe dokładają wszelkich starań, aby proces planowania kosztów prac leśnych, przy uwzględnieniu możliwości finansowych ich jednostek organizacyjnych, zapewniał zarówno pełną realizację zadań rzeczowych wskazanych jako obligatoryjne do wykonania w planie urządzenia lasu, jak i wynikających z aktualnego stanu i potrzeb lasu, a także uwzględniał warunki rynku usług leśnych.

Podstawą gospodarki finansowej w jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych są sporządzane przez nie roczne plany finansowo-gospodarcze, które obejmują między innymi zakres rzeczowy i finansowy zadań przewidzianych do realizacji w danym roku kalendarzowym. To na etapie opracowywania prowizorium planu finansowo-gospodarczego dokonuje się kalkulacji kosztów prac leśnych, które będą włączone do procesu zamawiania usług leśnych (szacunkowa wartość zamówienia). Opracowanie i wprowadzenie do stosowania w prowizorium planu finansowo-gospodarczego staje się podstawą uruchamiania postępowań przetargowych na usługi leśne w danym roku.

Po stronie zamawiającego usługę, kalkulacja jest konieczna do określenia niezbędnego kosztu realizacji zamawianej usługi. W przypadku braku takiego wyliczenia zamawiający pozbawia się ważnego narzędzia weryfikacji (ekonomicznej) możliwości realizacji wycenionej w inny sposób usługi – nie ma punktu odniesienia do stwierdzenia czy tak wyceniona usługa, w danych uwarunkowaniach ekonomicznych i technicznych, jest możliwa do realizacji czy nie. Nie zweryfikuje również, czy wartość nie jest nadmiernie wygórowana, a z drugiej strony czy nie jest rażąco niska.

Nośnikami kosztów mogą być różne czynniki, w zależności od charakteru prac. Dla prac leśnych najdokładniejszym nośnikiem kosztów jest godzina pracy, pod warunkiem posiadania norm czasu pracy opartych o jednakowy poziom ich napięcia, o czym piszemy w innej części tego działu.

W procesie kalkulacji kosztów prac leśnych w Lasach Państwowych wykorzystuje się normy czasu pracy (czas niezbędny do wykonania czynności) zawarte w opracowanych i stosowanych przez PGL Lasy Państwowe „Katalogach norm czasu dla prac leśnych”, a także odpowiednio skalkulowane stawki godzinowe (zł/godz.). Dodatkowe informacje o budowie i zasadach tworzenia „Katalogów norm czasu pracy dla prac leśnych” dostępne są na stronie www.uslugilesne.lasy.gov.pl w zakładce Dokumenty/Planowanie/KatalogiNormCzasuPracy.

O ile normy czasu pracy stanowią stały czynnik tej kalkulacji, o tyle stawki godzinowe dla prac leśnych są czynnikiem zmiennym i podlegają rokrocznie aktualizacji przy pracach nad kolejnymi prowizoriami planów finansowo-gospodarczych.

Metodyka wyceny wartości usług do prowizorium planu finansowo-gospodarczego przedstawia się następująco:

koszt czynności = stawka godzinowa x czas niezbędny do wykonania czynności

Stawka godzinowa obejmuje koszty wynagrodzeń i pochodnych, koszty utrzymania w ruchu maszyn i urządzeń oraz koszty pośrednie służące utrzymaniu obsługi technicznej i prawnej zakładu pracy. Kalkulacja ponadto uwzględnia zakładany zysk z prowadzonej działalności. Dane dotyczące aktualnych kosztów opierają się na ofertach internetowych cen maszyn, ciągników, urządzeń i materiałów, konsultacjach ze sprzedawcami, przedsiębiorcami leśnymi oraz na podstawie obowiązujących przepisów dot. podatków i ubezpieczeń społecznych oraz innych, jak komunikaty ministra właściwego ds. rodziny, pracy i polityki społecznej ws. płacy minimalnej.

Aby zaprezentować, które składniki obejmują stawkę godzinową przyjętą do planu, jako przykład posłuży stawka godzinowa przy pozyskaniu drewna pilarką: